وقتی می‌خواهیم برای کودکمان یک کلاس ورزشی انتخاب کنیم، معمولاً اولین چیزهایی که به ذهنمان می‌رسد سن، شهریه، فاصله باشگاه و ساعت برگزاری کلاس است. اما یک سؤال مهم‌تر هم وجود دارد: خود کودک واقعاً به چه ورزشی علاقه دارد؟
ممکن است ما فکر کنیم فوتبال برای فرزندمان عالی است، اما او در واقع از شنا لذت ببرد. شاید تصور کنیم کودکمان برای ورزش‌های گروهی مناسب است، در حالی که فعالیت‌هایی مثل ژیمناستیک یا ورزش‌های رزمی بیشتر با روحیه‌اش سازگار باشند. پیدا کردن این علاقه همیشه با یک سؤال مستقیم مثل «فوتبال را دوست داری یا والیبال؟» مشخص نمی‌شود. گاهی رفتار کودک در طول زمان نشانه‌های بهتری به ما می‌دهد.
۱. خودش درباره یک ورزش صحبت می‌کند
یکی از واضح‌ترین نشانه‌ها این است که کودک بدون اینکه شما از او بخواهید، درباره یک ورزش صحبت می‌کند. مثلاً درباره فوتبال، والیبال، شنا یا ژیمناستیک سؤال می‌پرسد، مسابقات را دنبال می‌کند یا دوست دارد درباره بازیکنان و حرکات ورزشی بیشتر بداند.
این کنجکاوی را جدی بگیرید. شاید هنوز نتواند دقیق توضیح دهد که چرا یک ورزش را دوست دارد، اما همین که ذهنش به‌طور طبیعی به سمت آن فعالیت می‌رود، می‌تواند نشانه خوبی باشد.
۲. بازی‌های مورد علاقه‌اش سرنخ می‌دهند
گاهی کودک اصلاً نمی‌گوید «من به فلان ورزش علاقه دارم»، اما بازی‌هایی که انتخاب می‌کند این موضوع را نشان می‌دهند. کودکی که مدام توپ را به سمت دروازه می‌زند، شاید از فوتبال لذت ببرد. کودکی که دوست دارد بپرد، غلت بزند و حرکات مختلف انجام دهد، ممکن است با ژیمناستیک ارتباط خوبی برقرار کند.
حتی بازی کردن در خانه هم می‌تواند برای والدین یک سرنخ باشد. لازم نیست هر علاقه‌ای را بلافاصله به ثبت‌نام در یک کلاس تبدیل کنید؛ مدتی رفتار کودک را مشاهده کنید تا ببینید این علاقه موقتی است یا مرتب تکرار می‌شود.
۳. بعد از ورزش انرژی بیشتری دارد
به واکنش کودک بعد از فعالیت ورزشی توجه کنید. بعضی بچه‌ها بعد از یک جلسه ورزش خسته‌اند، اما در عین حال حال خوبی دارند و درباره اتفاقات کلاس صحبت می‌کنند. ممکن است بگویند «امروز خیلی خوب بود» یا از شما بپرسند جلسه بعد چه زمانی است.
این واکنش با خستگی ناشی از یک فعالیت اجباری فرق دارد. اگر کودک بعد از کلاس مرتب بی‌حوصله است، از رفتن به جلسه بعد فرار می‌کند یا هر بار بهانه‌ای برای نرفتن پیدا می‌کند، شاید لازم باشد ببینید مشکل از خود ورزش است یا از نوع کلاس و محیط آن.
۴. برای بهتر شدن تلاش می‌کند
علاقه همیشه با موفقیت همراه نیست. ممکن است کودک در یک ورزش هنوز مهارت زیادی نداشته باشد، اما خودش بخواهد دوباره امتحان کند.
مثلاً اگر چند بار نتوانسته توپ را درست بزند، اما باز هم توپ را برمی‌دارد و تمرین می‌کند، این رفتار ارزش توجه دارد. کودک علاقه‌مند معمولاً فقط به نتیجه فکر نمی‌کند؛ خودِ فرایند تمرین هم برایش جذاب است.
این نکته مهم است، چون گاهی والدین تصور می‌کنند اگر کودک در یک ورزش استعداد زیادی ندارد، پس به آن علاقه‌مند نیست. در حالی که علاقه و مهارت دو چیز متفاوت هستند و مهارت بسیاری از اوقات با تمرین به وجود می‌آید.
۵. دوست دارد حرکات ورزش را در خانه هم انجام دهد
یکی از نشانه‌های جالب علاقه کودک این است که فعالیت ورزشی به خارج از کلاس هم منتقل می‌شود. ممکن است کودک بعد از کلاس فوتبال در خانه با توپ بازی کند، حرکات ژیمناستیک را تمرین کند یا با دوستانش بازی والیبال راه بیندازد.
وقتی کودک خودش بدون اجبار تمرین می‌کند، احتمالاً آن فعالیت برایش جذابیت دارد. البته اینجا والدین باید کمی مراقب باشند؛ هر حرکتی را نباید در خانه تقلید کرد، مخصوصاً حرکات تخصصی یا خطرناک. بهتر است تمرین‌های دشوار فقط زیر نظر مربی انجام شوند.
۶. در زمان ورزش متوجه گذشت زمان نمی‌شود
شاید برایتان پیش آمده باشد که کودک آن‌قدر سرگرم بازی شده که متوجه نشده یک ساعت گذشته است. این موضوع می‌تواند درباره ورزش هم اتفاق بیفتد.
اگر کودک در طول کلاس کاملاً درگیر فعالیت است، با تمرکز بازی می‌کند و وقتی زمان کلاس تمام می‌شود هنوز دوست دارد ادامه دهد، احتمالاً آن فعالیت برایش جذاب است. در مقابل، کودکی که از همان ابتدای کلاس مرتب ساعت را نگاه می‌کند و منتظر تمام شدن تمرین است، شاید با آن ورزش یا شیوه آموزش ارتباط برقرار نکرده باشد.
البته یک جلسه به‌تنهایی معیار خوبی نیست. بهتر است این رفتار را در چند جلسه مختلف مشاهده کنید.
۷. خودش می‌خواهد دوباره به کلاس برگردد
شاید ساده‌ترین نشانه همین باشد. وقتی بعد از چند جلسه از کودک می‌پرسید «دوست داری دوباره به این کلاس بروی؟» و پاسخ او از روی علاقه است، نه از روی عادت یا ترس از ناراحت کردن شما، احتمالاً مسیر خوبی را پیدا کرده‌اید.
حتی اگر کودک در ابتدا درباره یک ورزش مردد باشد، ممکن است بعد از چند جلسه نظرش تغییر کند. بنابراین بهتر است برای انتخاب ورزش عجله نکنیم و به کودک فرصت تجربه کردن بدهیم.
علاقه کودک همیشه به معنی استعداد نیست
یکی از اشتباهات رایج این است که علاقه و استعداد را یکی بدانیم. ممکن است کودکی عاشق فوتبال باشد، اما در ابتدا مهارت چندانی در آن نداشته باشد. یا کودکی در یک ورزش استعداد خوبی نشان دهد ولی خودش از تمرین کردن آن لذت نبرد.
اگر هدف شما صرفاً پیدا کردن یک فعالیت سالم و لذت‌بخش برای کودک است، علاقه او اهمیت زیادی دارد. اگر بعدها کودک به شکل جدی‌تری ورزش را دنبال کرد، آن زمان می‌توان درباره استعداد، پیشرفت فنی و مسیر حرفه‌ای هم صحبت کرد.
کودک را با دوستش مقایسه نکنیم
اینکه دوست کودک در فوتبال موفق است یا خواهر و برادرش در شنا عملکرد خوبی دارد، دلیل نمی‌شود همان ورزش برای فرزند شما هم مناسب باشد.
کودکان شخصیت، توانایی و علایق متفاوتی دارند. یکی از آنها ممکن است از رقابت گروهی لذت ببرد و دیگری ترجیح دهد روی حرکات خودش تمرکز کند. یکی ممکن است از محیط پرهیجان باشگاه انرژی بگیرد و دیگری در محیط آرام‌تر بهتر باشد.
به جای اینکه بگوییم «دوستت فوتبال می‌رود، تو هم برو»، بهتر است بپرسیم: «دوست داری چه ورزش‌هایی را امتحان کنی؟»
چند ورزش را امتحان کنید
گاهی بهترین راه برای پیدا کردن علاقه کودک، تجربه کردن است. اگر امکانش را دارید، کودک را با چند فعالیت مختلف آشنا کنید. یک دوره کوتاه شنا، یک جلسه فوتبال، ژیمناستیک، والیبال یا حتی فعالیت‌های حرکتی دیگر می‌تواند به او کمک کند بفهمد از چه چیزی بیشتر لذت می‌برد.
قرار نیست از همان ابتدا بهترین انتخاب را پیدا کنید. ممکن است کودک یک ورزش را امتحان کند و بعد از چند هفته متوجه شود علاقه‌ای به ادامه آن ندارد. این هم بخشی از فرایند شناخت علاقه است.
اگر کودک هیچ ورزشی را دوست ندارد چه؟
اگر کودک از هیچ کلاس ورزشی استقبال نمی‌کند، بهتر است فوراً نتیجه نگیریم که «ورزش دوست ندارد». شاید زمان کلاس مناسب نیست، شاید مربی با روحیه کودک سازگار نیست، شاید گروه بیش از حد شلوغ است یا شاید کودک از یک تجربه ناخوشایند در کلاس قبلی تأثیر گرفته است.
گاهی هم کودک هنوز فعالیت مناسب خودش را پیدا نکرده است. در چنین شرایطی می‌توان فعالیت‌های ساده‌تری مثل دوچرخه‌سواری، پیاده‌روی خانوادگی، بازی در پارک یا بازی‌های حرکتی را امتحان کرد تا ورزش برای او با اجبار و فشار همراه نشود.
هدف، پیدا کردن ورزشی است که کودک بتواند ادامه دهد
قرار نیست انتخاب ورزش کودک حتماً به قهرمانی ختم شود. برای بسیاری از کودکان، مهم‌ترین اتفاق این است که فعالیت بدنی را دوست داشته باشند و بتوانند آن را در برنامه زندگی خود حفظ کنند.
پس هنگام انتخاب کلاس، فقط به این فکر نکنید که «کدام ورزش بهتر است؟» شاید سؤال مناسب‌تر این باشد که «کدام ورزش برای این کودک جذاب‌تر است و احتمال بیشتری دارد که با علاقه ادامه‌اش دهد؟»
اگر در یزد به دنبال کلاس ورزشی برای کودک یا نوجوان هستید، می‌توانید گزینه‌های مختلف را در زدفان بررسی کنید و قبل از ثبت‌نام، شرایط کلاس، رده سنی و نوع فعالیت را با نیازهای فرزندتان مقایسه کنید. گاهی پیدا کردن ورزش مورد علاقه کودک، بیشتر از آنکه به یک انتخاب سریع نیاز داشته باشد، به کمی فرصت و مشاهده دقیق نیاز دارد.