وقتی تصمیم می‌گیریم کودکمان را در یک کلاس ورزشی ثبت‌نام کنیم، معمولاً درباره انتخاب ورزش‌هایی مثل فوتبال، شنا، ژیمناستیک، والیبال یا ورزش‌های رزمی فکر می‌کنیم. اما قبل از انتخاب خود ورزش، یک سؤال مهم‌تر هم وجود دارد: بهتر است کودک در یک ورزش گروهی فعالیت کند یا یک ورزش انفرادی را انتخاب کنیم؟

جواب این سؤال برای همه کودکان یکسان نیست. بعضی بچه‌ها از بودن در جمع، بازی با دوستان و رقابت تیمی لذت می‌برند و بعضی دیگر وقتی تمرکزشان فقط روی عملکرد خودشان است، احساس راحتی بیشتری دارند. بنابراین بهتر است به جای اینکه دنبال «بهترین» نوع ورزش باشیم، ببینیم کدام مدل با شخصیت و شرایط کودک ما سازگارتر است.

ورزش گروهی چه ویژگی‌هایی دارد؟

در ورزش‌های گروهی، کودک بخشی از یک تیم است و نتیجه فعالیت فقط به عملکرد خودش بستگی ندارد. فوتبال، والیبال، بسکتبال و برخی دیگر از ورزش‌ها نمونه‌هایی از این دسته هستند.

کودک در این ورزش‌ها علاوه بر مهارت‌های فیزیکی، دائماً با دیگران در ارتباط است. باید نوبت را رعایت کند، با هم‌تیمی‌ها هماهنگ شود، گاهی نقش خودش را تغییر دهد و برای رسیدن به یک هدف مشترک تلاش کند.

برای بعضی کودکان، همین بخش اجتماعی یکی از جذاب‌ترین قسمت‌های ورزش است. آنها از اینکه دوستان جدید پیدا کنند و در یک تیم بازی کنند انرژی می‌گیرند.

ورزش انفرادی چه ویژگی‌هایی دارد؟

در ورزش‌های انفرادی، تمرکز اصلی بیشتر روی عملکرد خود کودک است. شنا، ژیمناستیک، اسکیت، برخی ورزش‌های رزمی و فعالیت‌هایی مثل دو و دوچرخه‌سواری می‌توانند در این دسته قرار بگیرند، هرچند بعضی از آنها ممکن است در قالب گروه یا تیم هم آموزش داده شوند.

در این نوع ورزش‌ها کودک بیشتر با پیشرفت شخصی خودش روبه‌رو است. مثلاً ممکن است تلاش کند رکورد قبلی خود را بهتر کند، یک حرکت جدید را یاد بگیرد یا تکنیک مشخصی را کامل‌تر اجرا کند.

این شرایط برای کودکانی که از تمرکز روی یک مهارت مشخص لذت می‌برند می‌تواند جذاب باشد.

اگر کودک اجتماعی و پرانرژی است

اگر فرزندتان معمولاً از بازی با دوستان، فعالیت‌های جمعی و ارتباط با دیگران لذت می‌برد، ورزش‌های گروهی می‌توانند گزینه مناسبی برای امتحان کردن باشند.

کودکی که در پارک سریع به سراغ بچه‌های دیگر می‌رود، دوست دارد بازی گروهی راه بیندازد یا از رقابت دوستانه لذت می‌برد، ممکن است در فوتبال، والیبال یا بسکتبال احساس خوبی داشته باشد.

البته این به معنی آن نیست که چنین کودکی نمی‌تواند از یک ورزش انفرادی لذت ببرد. شخصیت کودک فقط یکی از عوامل انتخاب است.

اگر کودک آرام‌تر یا کم‌حرف‌تر است

بعضی والدین تصور می‌کنند کودکی که آرام یا خجالتی است حتماً باید وارد ورزش گروهی شود تا اجتماعی‌تر شود. اما همیشه چنین انتخابی ضروری نیست.

ممکن است کودک ابتدا در یک فعالیت انفرادی احساس راحتی بیشتری داشته باشد و بعد از اینکه اعتمادبه‌نفسش افزایش پیدا کرد، به فعالیت‌های گروهی علاقه‌مند شود.

در چنین شرایطی می‌توان ورزش‌هایی مثل شنا، ژیمناستیک یا برخی ورزش‌های رزمی را امتحان کرد و واکنش کودک را دید. مهم این است که کلاس باعث ایجاد فشار و اضطراب بیشتر برای کودک نشود.

در ورزش انفرادی، رقابت فقط با دیگران نیست

یکی از نکات مثبت ورزش‌های انفرادی این است که کودک می‌تواند پیشرفت خودش را ببیند. مثلاً امروز یک حرکت را با کمک مربی انجام می‌دهد و چند ماه بعد می‌تواند آن را مستقل‌تر اجرا کند.

این نوع پیشرفت می‌تواند برای کودک حس خوبی ایجاد کند. او متوجه می‌شود که تمرین و تلاش می‌تواند نتیجه داشته باشد.

در عین حال، نباید ورزش انفرادی را کاملاً بدون رقابت تصور کنیم. بسیاری از این ورزش‌ها مسابقه هم دارند و کودک ممکن است با دیگران رقابت کند. تفاوت اصلی این است که بخش زیادی از تمرکز تمرین می‌تواند روی پیشرفت فردی باشد.

ورزش گروهی چه چیزهایی به کودک یاد می‌دهد؟

ورزش گروهی فرصتی برای تمرین مهارت‌هایی فراهم می‌کند که در زندگی روزمره هم کاربرد دارند. همکاری، گوش دادن به دیگران، رعایت قوانین، مسئولیت‌پذیری و کنار آمدن با برد و باخت از جمله این مهارت‌ها هستند.

مثلاً در فوتبال، یک کودک نمی‌تواند همیشه خودش توپ را نگه دارد و انتظار داشته باشد تیم موفق شود. در والیبال نیز بازیکنان باید با یکدیگر هماهنگ باشند تا جریان بازی ادامه پیدا کند.

البته کیفیت این تجربه تا حد زیادی به مربی و فضای کلاس بستگی دارد. یک کلاس بیش از حد رقابتی می‌تواند تجربه متفاوتی با یک کلاس دوستانه و آموزشی داشته باشد.

ورزش انفرادی چه چیزهایی به کودک یاد می‌دهد؟

ورزش‌های انفرادی می‌توانند فرصت بیشتری برای تمرکز، پشتکار و شناخت توانایی‌های فردی ایجاد کنند. کودک یاد می‌گیرد برای بهتر شدن یک مهارت، آن را بارها تمرین کند و با پیشرفت تدریجی کنار بیاید.

همچنین ممکن است کودک یاد بگیرد که همیشه قرار نیست شخص دیگری را شکست دهد؛ گاهی هدف این است که خودش نسبت به گذشته بهتر شود.

این نوع نگاه می‌تواند به کودک کمک کند نتیجه تلاش خودش را بهتر ببیند.

اگر کودک از شکست خوردن ناراحت می‌شود چه؟

این موضوع بیشتر از اینکه به گروهی یا انفرادی بودن ورزش مربوط باشد، به نوع شخصیت کودک و فضای آموزشی بستگی دارد. در هر دو نوع ورزش، کودک ممکن است با شکست، اشتباه یا پیشرفت نکردن مواجه شود.

نقش والدین و مربی در اینجا مهم است. بهتر است تمرکز فقط روی نتیجه نباشد. اگر کودک یاد بگیرد که اشتباه کردن بخشی از یادگیری است، احتمالاً تجربه سالم‌تری از ورزش خواهد داشت.

به جای پرسیدن «بردی یا باختی؟» گاهی بهتر است بپرسیم «امروز چه چیزی یاد گرفتی؟» یا «کدام قسمت تمرین را بیشتر دوست داشتی؟»

آیا می‌توان هر دو نوع ورزش را امتحان کرد؟

بله، و برای بعضی کودکان حتی می‌تواند انتخاب خوبی باشد. لازم نیست کودک برای همیشه فقط یک نوع فعالیت را انتخاب کند.

مثلاً ممکن است کودک یک ورزش گروهی مثل فوتبال را دوست داشته باشد و در کنار آن شنا یا ژیمناستیک را هم تجربه کند. این کار می‌تواند به او کمک کند توانایی‌ها و علایق خودش را بهتر بشناسد.

البته برنامه کودک نباید آن‌قدر شلوغ شود که ورزش از یک فعالیت لذت‌بخش به یک وظیفه خسته‌کننده تبدیل شود.

نظر کودک را فراموش نکنیم

گاهی والدین بر اساس تصور خودشان تصمیم می‌گیرند. مثلاً می‌گویند «ورزش گروهی برای اجتماعی شدنش خوب است» یا «ورزش انفرادی باعث می‌شود تمرکزش بیشتر شود». این نگرانی‌ها قابل درک هستند، اما بهتر است نظر خود کودک هم در تصمیم‌گیری حضور داشته باشد.

از او بپرسید دوست دارد چه چیزی را امتحان کند. اگر امکان دارد اجازه دهید در یک جلسه آزمایشی شرکت کند و بعد درباره تجربه‌اش صحبت کنید.

ممکن است چیزی که از بیرون برای ما مناسب به نظر می‌رسد، از نظر کودک اصلاً جذاب نباشد.

در نهایت ورزش گروهی بهتر است یا انفرادی؟

نمی‌توان برای همه کودکان یک پاسخ واحد داد. ورزش گروهی می‌تواند برای کودکانی که از ارتباط، همکاری و بازی تیمی لذت می‌برند جذاب باشد و ورزش انفرادی ممکن است برای کودکانی که از تمرکز روی مهارت‌های شخصی و پیشرفت فردی لذت می‌برند انتخاب مناسبی باشد.

اما این تقسیم‌بندی قطعی نیست. یک کودک می‌تواند هم از تیم لذت ببرد و هم از فعالیت انفرادی. حتی علاقه کودک ممکن است با افزایش سن تغییر کند.

به همین دلیل بهتر است به جای اینکه از ابتدا تصمیم بگیریم «این ورزش برای فرزند من مناسب است»، چند گزینه را بشناسیم، فرصت تجربه کردن بدهیم و ببینیم کودک در کدام محیط احساس بهتری دارد.

از انتخاب ورزش تا پیدا کردن کلاس مناسب

بعد از اینکه نوع فعالیت مورد علاقه کودک مشخص شد، مرحله بعدی پیدا کردن یک کلاس مناسب است. در این مرحله عواملی مثل سن کودک، سطح کلاس، تعداد هنرجویان، تجربه مربی، امکانات باشگاه، زمان برگزاری و فاصله محل تمرین اهمیت پیدا می‌کنند.

اگر در یزد به دنبال کلاس ورزشی برای کودک یا نوجوان هستید، می‌توانید گزینه‌های مختلف را در زدفان بررسی کنید و قبل از ثبت‌نام، شرایط هر کلاس را با نیازها و علاقه فرزندتان مقایسه کنید.

در نهایت قرار نیست ورزش کودک از همان ابتدا تبدیل به یک تصمیم بزرگ و قطعی شود. گاهی چند جلسه تجربه کردن کافی است تا بفهمیم کودکمان در زمین فوتبال بیشتر می‌درخشد، در استخر آرام‌تر است یا وقتی مشغول یادگیری یک حرکت جدید ژیمناستیک است، بیشتر از همیشه لذت می‌برد.