مسجد زیرده اردکان که با نام مسجد سفلی نیز شناخته میشود، یکی از قدیمیترین و ارزشمندترین مساجد تاریخی شهرستان اردکان در استان یزد است. این بنای مذهبی و تاریخی که قدمت آن به اوایل قرن دهم هجری قمری میرسد، از آثار ثبت ملی ایران به شمار میآید و بهدلیل معماری ساده اما اصیل، جایگاه ویژهای در میان جاذبههای تاریخی اردکان دارد.
بنابر منابع تاریخی و پژوهشی، مسجد زیرده از بناهای مهم بافت کهن اردکان است و به عنوان یکی از کهنترین مساجد این شهر شناخته میشود. برخی منابع، این بنا را متعلق به سده ۱۰ هجری قمری دانستهاند و وجود کتیبهها و عناصر معماری قدیمی، این قدمت را تأیید میکند. مسجد زیرده با وجود سادگی، دارای جزئیات هنری و تاریخی ارزشمندی است. در ورودی بخش تابستانی مسجد، دری قدیمی دیده میشود که روی آن عبارت «قربه الی الله قاسم حاجی جلال» با خط نسخ کندهکاری شده است. این نوشته، ارزش هنری و تاریخی درِ مسجد را دوچندان میکند.
از دیگر ویژگیهای برجسته این بنا، محراب کاشیکاریشده آن است. در محراب مسجد از کاشیهایی زیبا استفاده شده که بر روی آنها نام ۱۲ امام در فضایی به ابعاد ۹۰ در ۳۰ سانتیمتر نقش بسته است. همین عنصر، مسجد زیرده را به یکی از نمونههای شاخص تزئینات مذهبی در معماری سنتی یزد تبدیل کرده است.بازدیدکنندگان پس از ورود به قسمت تابستانی مسجد میتوانند به بالای محراب ایوان تابستانی بروند و قطعهسنگی دارای نوشته را نیز مشاهده کنند. این سنگ و کتیبههای موجود، از شواهد مهم تاریخی مسجد به شمار میروند و بازتابی از باورهای دینی و هنر سنگنگاری در معماری سنتی هستند.
قرار گرفتن مسجد در بافت قدیمی اردکان، فرصت خوبی برای یک پیادهگردی فرهنگی فراهم میکند؛ بهویژه اگر پس از بازدید از مسجد، سری هم به بازار قدیم اردکان بزنید و از صنایع دستی و سوغاتیهای محلی تهیه کنید. اگر به اردکان سفر کردید، بازدید از این جاذبهها را در برنامه خود قرار دهید:
آدرس :
استان یزد، شهرستان اردکان، محله زیرده