در زمان قاجار حاج حسن افلاطونیان مغازه تولید شیرینی خود را در میدان خان راه اندازی کرد. پس از مهاجرت او به شهرستان بم ، یدالله متوسلیان کار تهیه انواع شیرینی را ادامه داد. امروز «محمد حسین متوسلیان» یکی از افراد آن خاندان، تولید شیرینیجات یزدی را به نام «متوسلیان» ادامه می دهد. هر مغازه شیرینی فروشی نام حاج خلیفه خود را معرفی می کند. «علی رهبر» از اهالی روستای ده بالا (هدش) بود. او پس از آمدن به شهر، در کارگاه شیرینی سازی افلاطونیان به کار مشغول شد و در شیرینی سازی استاد گردید. وی با «حاج حسینعلی هراتی» بسیار دوست بود. رهبر در سال 1295ش. با کمک هراتی در زیر بازارچه «شهرباز» مغازه تولید شیرینی دایر کرد. این مغازه نزدیک خانه هراتی بود.
در سال 1325 بازارچه شهرباز در مسیر خیابان قرار گرفت و رهبر در زیر بازارچه حاجی قنبر شیرینی سازی را ادامه داد. سپس با آقای «حسن فردوسیان» و «آجواد شیرینی ساز» شریک شد. آنها با تولید شیرینی مرغوب فروش خوبی داشتند. 
علی رهبر و شرکا هریک به حج رفتند و پس از بازگشت از حج، مغازه و مازاری را که در چهارراه امیرچقماق واقع شده بود ، خریداری نمودند و در آنجا کارگاه و فروشگاه شیرینی به نام «حاج خلیفه رهبر و شرکا» را راه اندازی کردند. 
«محمدرضا» فرزند حاج خلیفه علی رهبر، «مرتضی» فرزند حاج جواد و «کاظم» فرزند حاج حسن فردوسیان در آن مغازه به کار مشغول شدند و پس از فوت حاج خلیفه علی و حاج جواد ، فرزندانشان مسئولیت اداره مغازه را به عهده گرفتند. سپس قسمت های پشت مغازه را که مازاری و به مالکیت آقای «سلطانیان زاده» بود، خریداری کردند و کارگاه شیرینی سازی را گسترش دادند. حاج مرتضی به شرکا پیشنهاد داد صدی ده شاهی از درآمدشان خرج روضه امام حسین(ع) شود. امام حسین را هم شریک کردند و به این ترتیب هر سال مراسم روضه خوانی را در منزل حاج خلیفه رهبر برگزار می کردند. شیرینی آنها بسیار معروف شد و مغازه شان را بنگاه شیرینی سازی «حاج خلیفه رهبر و شرکا» نام گذاری نمودند. 

منبع: 
(شهر پیر تاریخ : یزد از دیروز تا امروز(جلد سوم)/ صادق بهجت. یزد: صادق بهجت، 1400. ص256-259).
نگارش: مریم تجملیان (کتابدار کتابخانه وزیری یزد)

به شیرینی پز یزدی «خلیفه» یا «حاج خلیفه» می گویند. کسی که در راس کار است و تمام کارهای شیرینی سازی را انجام می دهد و در موقع پخت و تهیه شیرینی فرمانده است.

پشمک نام شیرینی سنتی ایرانیست که از دیرباز در سرزمین ایران وجود آن مستند است. این شیرینی که از الیاف حرارت دیده شکر بهمراه آب تشکیل شده به راحتی در دهان آب می شود و از خوردن آن احساس خوشایندی به شما دست خواهد داد.

اگرچه هنوز به صورت دقیق مشخص نیست که پشمک ابتدا در کجا تولید شد و تا الان نتوانسته اند موقعیت جغرافیایی برای این محصول در نظر بگیرند اما در حدود 600 سال قبل در بین شیرینی های ایرانی دیده شده .

باقلوا یزدی یکی از ارزشمندترین شیرینی‌های سنتی ایران است که نام آن با شهریزد گره خورده است. این شیرینی به دلیل طعم دلپذیر، عطر خوش و ظاهر زیبا، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ غذایی مردم یزد دارد و از محبوب‌ترین سوغات‌های این شهر به شمار می‌رود. برای تهیه باقلوا یزدی، از لایه‌های بسیار نازک خمیر استفاده می‌شود که میان آن‌ها مخلوطی از مغز بادام، پسته یا گاهی گردو قرار می‌گیرد. این مغزها با هل آسیاب‌شده ترکیب می‌شوند و عطر خاصی به شیرینی می‌بخشند. پس از پخت، شربتی تهیه‌شده از شکر، گلاب و گاهی زعفران روی باقلوا ریخته می‌شود تا شیرینی لطیف و خوش‌عطر شود. در پایان نیز روی آن را با خلال پسته یا بادام تزئین می‌کنند.

باقلوا یزدی علاوه بر طعم خوشایند، ارزش غذایی بالایی نیز دارد؛ زیرا مغزهای به‌کاررفته در آن سرشار از مواد معدنی، پروتئین و چربی‌های مفید هستند. به همین دلیل این شیرینی می‌تواند منبعی مناسب برای تأمین انرژی باشد، هرچند به دلیل میزان شکر و کالری بالا بهتر است در مصرف آن اعتدال رعایت شود.

این شیرینی در مراسم خانوادگی، جشن‌ها، اعیاد و مناسبت‌های مذهبی جایگاه ویژه‌ای دارد و معمولاً همراه با چای سرو می‌شود. بسیاری از گردشگران هنگام سفر به یزد، باقلوا را به عنوان یادگاری و سوغات برای دوستان و خانواده خود تهیه می‌کنند. کیفیت مواد اولیه، استفاده از گلاب و هل مرغوب و مهارت قنادان یزدی باعث شده است که باقلوای یزد شهرتی فراتر از مرزهای ایران پیدا کند و در میان علاقه‌مندان به شیرینی‌های سنتی، جایگاه خاصی داشته باشد.

 این کیک کوچک و خوش‌عطر به دلیل بافت نرم، طعم دلپذیر و عطر بی‌نظیر هل و گلاب، از محبوب‌ترین شیرینی‌های ایرانی به شمار می‌رود و در بسیاری از مراسم مذهبی، جشن‌ها و مهمانی‌ها سرو می‌شود.کیک یزدی معمولاً از آرد، تخم‌مرغ، شکر، روغن، ماست، هل و گلاب تهیه می‌شود. ترکیب هل و گلاب، عطر ویژه‌ای به این شیرینی می‌دهد که آن را از بسیاری از کیک‌های دیگر متمایز می‌کند. 

این کیک با وجود سادگی مواد اولیه، طعمی بسیار دلنشین دارد و معمولاً همراه با چای، دمنوش یا قهوه سرو می‌شود. اندازه کوچک آن نیز باعث شده است که برای پذیرایی در مراسم مختلف گزینه‌ای مناسب باشد. در بسیاری از شهرهای ایران، به‌ویژه در مناسبت‌های مذهبی مانند مراسم خیرات و نذری، کیک یزدی یکی از رایج‌ترین خوراکی‌های پذیرایی است.

حاجی‌بادام یکی از شیرینی‌های سنتی و مشهور شهر یزد است که با وجود نامش، معمولاً از آرد نخودچی، پودر قند، هل و مغز بادام تهیه می‌شود. این شیرینی به شکل گلوله‌های کوچک درست می‌شود و بافتی نرم و لطیف دارد که در دهان به‌آرامی آب می‌شود. عطر دلنشین هل و طعم بادام، حاجی‌بادام را به یکی از محبوب‌ترین سوغات‌های یزد تبدیل کرده است. این شیرینی معمولاً همراه با قهوه یزدی یا چای سرو می‌شود و ترکیب طعم شیرین آن با عطر نوشیدنی‌های سنتی، لذت بیشتری به پذیرایی می‌بخشد. همچنین، به دلیل استفاده از مواد اولیه ساده‌تر و فرایند تولید نسبتاً آسان، هزینه تهیه آن معمولاً کمتر از بسیاری از شیرینی‌های سنتی دیگر است. به همین دلیل، حاجی‌بادام یکی از شیرینی‌های مقرون‌به‌صرفه و پرطرفدار یزد به شمار می‌آید.

نان برنجی یزدی یکی از شیرینی‌های سنتی و خوش‌طعم یزد است که از آرد برنج، شکر، روغن و گلاب تهیه می‌شود. این شیرینی بافتی نرم و سبک دارد و عطر دلپذیر گلاب و هل، طعم ویژه‌ای به آن می‌بخشد. نان برنجی معمولاً به شکل‌های کوچک و گرد پخته می‌شود و روی آن را با دانه‌های خرفه یا کنجد تزئین می‌کنند. این شیرینی اغلب همراه با چای سرو می‌شود و به دلیل سادگی مواد اولیه و ماندگاری مناسب، یکی از شیرینی‌های محبوب و پرطرفدار در میان سوغات‌های یزد به شمار می‌آید.

لوز پسته از پودر پسته، شکر و گلاب تهیه می‌شود و بافتی نرم و منسجم دارد و به دلیل طعم غلیظ و مجلسی، یکی از محبوب‌ترین انواع لوز به شمار می‌آید. لوز بادام با استفاده از پودر بادام درست می‌شود و نسبت به لوز پسته طعمی ملایم‌تر و لطیف‌تر دارد و بیشتر برای کسانی که شیرینی سبک‌تر دوست دارند مناسب است. لوز نارگیل نیز از پودر نارگیل تهیه می‌شود و به خاطر عطر خاص نارگیل و بافت متفاوتش، طرفداران زیادی دارد. این سه نوع لوز با شکل لوزی یا مربع‌های کوچک تهیه می‌شوند و معمولاً در مهمانی‌ها و مراسم مختلف به عنوان شیرینی پذیرایی استفاده می‌شوند.

نوعی دیگرلوز سفارشی نیز وجود دارد، لوز نارگیل و لوز گل محمدی را می‌توان به صورت ترکیبی هم در برخی قنادی‌های سنتی تهیه کرد که به آن «لوز گل محمدی–نارگیل» گفته می‌شود.این نوع لوز از پودر نارگیل همراه با عطر یا پودر گل محمدی، شکر و گلاب درست می‌شود و بافتی نرم، منسجم و کمی معطر دارد. طعم آن ترکیبی از شیرینی ملایم نارگیل و رایحه لطیف گل است و به همین دلیل برای کسانی که شیرینی‌های خوش‌بو و سبک دوست دارند بسیار جذاب است.

این شیرینی سنتی ایرانی که در یزد هم تهیه می‌شود، به خاطر شکل خاصش به نام «نان پنجره‌ای» شناخته می‌شود، چون خمیر آن داخل قالب مخصوص ریخته می‌شود و طرحی شبیه پنجره یا گل روی آن ایجاد می‌گردد.  به آن «منقا» هم می‌گویند. این نام محلی است و در گویش‌های مختلف برای همین شیرینی به کار می‌رود.

نان پنجره‌ای با آرد، تخم‌مرغ، نشاسته و گلاب تهیه می‌شود و بعد در روغن سرخ شده و در نهایت روی آن پودر قند می‌پاشند. بافتی بسیار ترد و سبک دارد و معمولاً کنار چای سرو می‌شود.