در دل تاریخ هنر ایران، گلدانهایی از جنس طلا و مرصع به زمرد و الماس، یادآور دقت و زیبایی هنر دست هنرمندان زرگر یزدی است. این گلدانها که در سال 1317 خورشیدی ساخته شدند، داستانی جذاب و تاریخی را در خود نهفته دارند. در دوران پادشاهی رضا شاه، هنرمندان برجستهای در سراسر ایران فعالیت میکردند و در این میان، هنرمندان زرگر یزدی نقشی بیبدیل در خلق آثار فاخر و زیبا داشتند.
یکی از این آثار، دو گلدان طلا بود که به سفارش رضا شاه برای اهداء به پادشاه مصر و به منظور خواستگاری از فوزیه، دختر فواد اول پادشاه مصر، برای محمدرضا شاه، ساخته شد. این گلدانهای ارزشمند با دقت و هنر بینظیر استاد سید آقا رضا صنیعی، یکی از چیرهدستترین هنرمندان زرگر یزدی، و با همکاری فرزندانش اکبر و سید اصغر صنیعی و هنرمند حکاک سید یحیی بسیطی، معروف به سید حکاک، خلق شدند.
استاد صنیعی با استفاده از تکنیکهای پیچیده قلمزنی، طرحهایی زیبا و منحصر به فرد را بر روی سطح طلا ایجاد کرده است. این طرحها شامل نقوش گیاهی، گلها و الگوهای هندسی پیچیده است که با دقت و ظرافت فراوان اجرا شدهاند. جنس طلای این دو گلدان نشاندهنده ارزش و اهمیت آنها به عنوان هدیهای سلطنتی بوده و اندازه و شکل آنها متوسط است. با بهرهگیری از تکنیکهای خاص، سطح طلا جلا داده شده و رنگی براق و درخشان دارد که جلب توجه میکند.
بر روی بدنه این گلدانها شعری زیبا با خطی دلنشین حک شده است:
«شاها به نثار تو روا جان باشد
ما را به دل و جان تو ایمان باشد
در جشن عروسی تو این این هدیه یزد
ران ملخی نزد سلیمان باشد...»
این گلدانها نه تنها نمادی از هنر و مهارت هنرمندان یزدی هستند، بلکه نشاندهنده پیوند عمیق فرهنگ ایرانی با تاریخ سیاسی کشور نیز به شمار میروند. هدیهای که رضا شاه به همسر اول محمدرضا شاه تقدیم کرد، یادآور تلاشهای دیپلماتیک و فرهنگی آن زمان است.
گلدانهای طلایی یزد، نه تنها آثار هنری منحصر به فردی هستند بلکه داستانی از تاریخ و فرهنگ غنی ایران را روایت میکنند. این آثار با ارزش باید حفظ شوند تا نسلهای آینده بتوانند از زیبایی و تاریخ آنها بهرهمند شوند. با توجه به اهمیت این آثار در میراث فرهنگی، شایسته است که توجه بیشتری به معرفی و حفظ آنها شود.
به امید آنکه هنر دست هنرمندان یزدی همواره در یادها باقی بماند و ما را به عمق تاریخ و فرهنگ خود متصل کند.
منبع: مرتضی وزیری