نصیرخان بختیاری، ملقب به سردار جنگ، یکی از شخصیتهای برجسته تاریخ معاصر ایران است که در سال 1290 خورشیدی به عنوان حاکم یزد منصوب شد. او در دوران خود نقش مهمی در سرکوب شورشیان و حمایت از مشروطهخواهان ایفا کرد و به عنوان یک فرمانده نظامی با دلاوری و شجاعت شناخته میشد.
در زمان حکومت نصیرخان، یزد شاهد حضور افسران و مستشاران خارجی و ایرانی بود که به منظور آموزش به مأمورین و مستخدمین نظامی و انتظامی این شهر آمده بودند. یکی از این شخصیتها، کنراد هیل، افسر نظامی سوئدی بود که در سال 1912 قراردادی سه ساله با دولت ایران امضا کرد. هیل به عنوان بنیانگذار اولین شبکه مراقبت دامپزشکی در ایران شناخته میشود و همچنین تیمارگاهی برای حیوانات به کار گرفته شده توسط ژاندارمری تأسیس کرد. او در پایان مأموریت خود در ایران مدال طلای شجاعت در جنگ را نیز دریافت کرد.
پس از انحلال مدرسه مشیریه، که به همت مشیرالممالک تأسیس شده بود، آموزش در مدارس جدید در یزد برای مدتی تعطیل شد. نصیرخان بختیاری در سال 1327 قمری (1287 خورشیدی) با هدف توسعه آموزش و تربیت نسل جدید، مدرسهای به نام "مدرسه نصیریه" تأسیس کرد. ریاست این مدرسه به میرزا آقا، یکی از فضلای یزد، سپرده شد. مدرسه نصیریه مانند مدرسه مشیریه رایگان بود و دارای لباس متحدالشکل برای دانشآموزان بود. محتوای آموزشی آن شامل معلومات شش ساله ابتدایی بود و هزینههای آن از درآمد شخصی سردار جنگ تأمین میشد. اما این مدرسه عمر چندانی نداشت و با استعفای میرزا آقا، مدیریت آن به ابوضياء، مدیر روزنامه ایران نورا، واگذار شد. پس از یک سال، این مدرسه نیز به دلیل عدم حمایت کافی از سوی سردار جنگ منحل شد.
یک سال بعد، در سال 1291 خورشیدی، دوره جدیدی از حکومت یزد تحت سرپرستی محمدرضا خان سردار فاتح آغاز شد. این دوره شاهد آموزش و ایجاد تفنگچیها بود که منجر به دستگیری راهزنان رباطی به سرکردگی تیمور شد. این اقدامات نشاندهندهی تلاشهای مستمر برای حفظ امنیت و نظم در یزد و اطراف آن بود.
نصیرخان بختیاری با اقدامات خود در زمینه آموزش و نظامیگری تأثیرات عمیقی بر تاریخ یزد و ایران گذاشت. او نه تنها به عنوان یک فرمانده نظامی بلکه به عنوان یک پیشگام در عرصه آموزش و پرورش شناخته میشود که تلاشهایش برای ایجاد مؤسسات آموزشی همچنان در یادها باقی مانده است.
منبع: مرتضی وزیری