مدرسه شاه کمالیه از بناهای تاریخی شهر یزد است که در محلهای به همین نام و در محدوده بافت تاریخی شهر قرار دارد. این مجموعه در گذشته یکی از مراکز مهم آموزشی و مذهبی یزد به شمار میرفت و شامل بخشهایی مانند مدرسه، مسجد، آبانبار و حمام بوده است. در میانه این مجموعه، گنبد و بقعهای قرار دارد که امروزه مهمترین بخش باقیمانده از آن محسوب میشود. با گذشت زمان و تغییرات شهری، قسمتهایی از مجموعه تخریب شده و برخی فضاهای آن به واحدهای مسکونی تبدیل شدهاند.
ساخت این بنا به سال ۷۲۰ هجری قمری و دوره ایلخانی بازمیگردد. بانی آن «کمالالدین ابوالمعالی»، فرزند «برهانالدین لطفالله» و از وابستگان دربار «محمد مظفر» بوده است. فضای داخلی گنبد در گذشته با نقوش و تزئینات رنگی آراسته شده بود و هنوز هم میتوان بخشهایی از رنگهای لاجوردی و طلایی آن را مشاهده کرد که نشاندهنده ظرافت هنر تزئینی آن دوره است.
در گذشته ورودی مجموعه با ایوانی مرتفع و دو مناره در دو سوی آن شکل میگرفت، اما امروزه تنها چهار صفه در زیر گنبد باقی مانده است. این بخش محل دفن بانی بنا و تعدادی از فرزندان او به شمار میآید. در مقابل بقعه نیز پایابی دیده میشود که دو نهر آب در آن جریان داشته و هنوز هم مورد استفاده قرار میگیرد. در کنار این مجموعه، حمامی تاریخی نیز وجود داشته که بخشی از آن تا امروز باقی مانده است. با وجود از بین رفتن برخی اجزای مجموعه در گذر زمان، بقعه و آثار بر جای مانده از مدرسه شاه کمالیه همچنان به عنوان یکی از نشانههای ارزشمند تاریخ و معماری شهر یزد شناخته میشود.
آدرس:
یزد، محله فهادان یزد، در خیابان سید گل سرخ،خیابان لرد کیوان، خیابان احرامیان