آبانبار گلشن یکی از شناختهشدهترین و زیباترین آبانبارهای تاریخی شهر یزد است که در محله قدیمی خواجه خضر و خیابان دروازه قصابها قرار دارد. این بنای تاریخی بخشی از هویت معماری و سیستم سنتی مدیریت آب در یزد به شمار میرود و نشاندهنده دانش مردم کویر در ذخیره و نگهداری آب در شرایط اقلیمی خشک است.
آبانبار گلشن در دوره قاجار ساخته شد و سالها نقش مهمی در تأمین آب آشامیدنی ساکنان محلههای اطراف داشت. در گذشته آب مورد نیاز این آبانبار از طریق قناتهای یزد تأمین میشد و مردم برای برداشت آب از راهپلههای طولانی آن به محل پاشیر میرسیدند. این سازه علاوه بر عملکرد حیاتی خود، یکی از مهمترین فضاهای اجتماعی محله نیز محسوب میشد؛ جایی که مردم در کنار برداشت آب با یکدیگر دیدار و گفتگو میکردند.
یکی از شاخصترین ویژگیهای آبانبار گلشن، بادگیرهای بلند آن است که نقش تهویه و خنک نگه داشتن آب را بر عهده دارند. این بادگیرها با هدایت جریان هوا به داخل مخزن، باعث میشدند آب حتی در روزهای گرم تابستان یزد خنک و قابل استفاده باقی بماند. گنبد بزرگ آبانبار نیز علاوه بر استحکام بنا، از مخزن در برابر تابش مستقیم آفتاب محافظت میکند.
مصالح اصلی این بنا شامل آجر، خشت و ملات ساروج است؛ موادی که در معماری کویری ایران کاربرد فراوان داشتهاند و مقاومت بالایی در برابر گرما و رطوبت ایجاد میکنند. ترکیب این عناصر با طراحی هوشمندانه بادگیرها، آبانبار گلشن را به نمونهای ارزشمند از معماری بومی یزد تبدیل کرده است.
آدرس:
یزد، محله خواجه خضر، خیابان دروازه قصابها